چگونه جرم دندان را کم کنیم؟ راهنمای علمی برای پیشگیری از تشکیل جرم دندان
جرم دندان از سخت شدن پلاکهای باکتریایی روی سطح دندان ایجاد میشود و با مسواک یا روشهای خانگی از بین نمیرود. بهترین راه پیشگیری از تشکیل جرم، مسواک زدن منظم، استفاده روزانه از نخ دندان، کاهش مصرف مواد قندی، استفاده از محصولات مناسب بهداشت دهان و دندان و مراجعه دورهای به دندانپزشک است. در صورت تشکیل جرم، تنها جرمگیری حرفهای میتواند آن را بهطور کامل حذف کند.
جرم دندان یکی از شایعترین مشکلات سلامت دهان و دندان است که بسیاری از افراد با آن مواجه میشوند. شاید برای شما هم این سؤال پیش آمده باشد که چگونه جرم دندان را کم کنیم؟ آیا با مسواک زدن میتوان جرم را از بین برد؟ آیا روشهای خانگی مانند جوش شیرین یا سرکه مؤثر هستند؟ و چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
در این مقاله به تمام این پرسشها بر اساس شواهد علمی پاسخ میدهیم تا بدانید بهترین راه پیشگیری و درمان جرم دندان چیست.
جرم دندان چیست؟
جرم دندان (Dental Calculus یا Tartar) رسوبی سخت است که از معدنی شدن پلاک میکروبی روی سطح دندان تشکیل میشود.
پلاک دندانی لایهای نرم و تقریباً بیرنگ از باکتریها، بزاق و باقیمانده مواد غذایی است که به طور طبیعی روی دندانها ایجاد میشود. اگر پلاک بهطور منظم با مسواک و نخ دندان برداشته نشود، مواد معدنی موجود در بزاق به مرور باعث سخت شدن آن میشوند و جرم دندان تشکیل میشود.
پس از تبدیل پلاک به جرم، دیگر امکان برداشتن آن با مسواک یا نخ دندان وجود ندارد.
جرم دندان چگونه تشکیل میشود؟
فرآیند تشکیل جرم معمولاً در چند مرحله اتفاق میافتد:
- تشکیل پلاک میکروبی روی دندان
- باقی ماندن پلاک به دلیل رعایت نکردن بهداشت دهان
- رسوب مواد معدنی بزاق داخل پلاک
- سخت شدن پلاک و تبدیل آن به جرم
در بعضی افراد این فرآیند ممکن است تنها طی چند روز آغاز شود، اما میزان تشکیل جرم در افراد مختلف یکسان نیست.
چه عواملی باعث افزایش جرم دندان میشوند؟
عوامل مختلفی احتمال تشکیل جرم را افزایش میدهند، از جمله:
- مسواک نزدن یا مسواک زدن نادرست
- استفاده نکردن از نخ دندان
- مصرف مکرر مواد غذایی و نوشیدنیهای شیرین
- استعمال دخانیات
- نامرتب بودن دندانها که تمیز کردن آنها را دشوار میکند
- کاهش جریان بزاق یا خشکی دهان
- استفاده از وسایل ارتودنسی که تمیز کردن دندان را سختتر میکنند
چگونه جرم دندان را کم کنیم؟
نکته مهم این است که باید بین پیشگیری از تشکیل جرم و حذف جرم تشکیلشده تفاوت قائل شویم.
اگر جرم هنوز تشکیل نشده باشد، میتوان با رعایت بهداشت دهان از ایجاد آن جلوگیری کرد. اما اگر جرم روی دندان ایجاد شده باشد، باید توسط دندانپزشک برداشته شود.
۱. روزانه دو بار مسواک بزنید
مؤثرترین راه کاهش تشکیل جرم، حذف پلاک قبل از سخت شدن آن است.
دندانپزشکان توصیه میکنند:
- روزی دو بار مسواک بزنید.
- هر بار حدود دو دقیقه زمان صرف کنید.
- تمام سطوح دندان و محل اتصال دندان و لثه را تمیز کنید.
- از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
۲. هر روز از نخ دندان استفاده کنید
مسواک نمیتواند فضای بین دندانها را به طور کامل تمیز کند.
استفاده روزانه از نخ دندان باعث حذف پلاک از نواحیای میشود که بیشترین احتمال تشکیل جرم در آنها وجود دارد.
۳. در صورت نیاز از دهانشویه استفاده کنید
برخی دهانشویههای ضدباکتری میتوانند میزان باکتریهای دهان و تشکیل پلاک را کاهش دهند.
البته دهانشویه جایگزین مسواک و نخ دندان نیست و تنها به عنوان یک روش کمکی استفاده میشود.
۴. مصرف مواد قندی را کاهش دهید
باکتریهای پلاک از قندهای موجود در مواد غذایی تغذیه میکنند.
کاهش مصرف نوشابه، شیرینی، شکلات و میانوعدههای شیرین به کاهش تشکیل پلاک کمک میکند.
۵. سیگار را ترک کنید
مطالعات نشان دادهاند افراد سیگاری بیشتر از سایر افراد دچار تجمع جرم و بیماریهای لثه میشوند.
ترک دخانیات علاوه بر سلامت عمومی بدن، سلامت دهان را نیز بهبود میبخشد.
۶. به طور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید
حتی اگر بهداشت دهان را به خوبی رعایت کنید، ممکن است مقداری جرم روی دندان تشکیل شود.
معاینههای دورهای به دندانپزشک کمک میکند قبل از ایجاد مشکلات جدی، جرم و بیماریهای لثه را درمان کند.
در اورال بی بازار مجموعهای از محصولات بهداشت دهان و دندان، از جمله مسواک، مسواک برقی، خمیر دندان و نخ دندان، در دسترس شماست تا بتوانید متناسب با نیاز خود بهترین انتخاب را داشته باشید.
آیا میتوان جرم دندان را در خانه از بین برد؟
پاسخ کوتاه خیر است. زمانی که پلاک به جرم تبدیل شد، دیگر با مسواک، نخ دندان یا روشهای خانگی مانند: جوش شیرین، سرکه، ، آبلیمو، زغال فعال از بین نمی رود و هیچکدام قادر به حذف جرم سختشده نیستند و استفاده مکرر یا نادرست از برخی از آنها ممکن است به مینای دندان یا بافت لثه آسیب برساند.
جرمگیری دندان چگونه انجام میشود؟
جرمگیری روشی است که دندانپزشک با استفاده از دستگاههای اولتراسونیک و ابزارهای دستی، جرمهای چسبیده به سطح دندان و اطراف لثه را برمیدارد. در صورت انجام صحیح، جرمگیری باعث آسیب به مینای دندان نمیشود.
برخلاف یک باور رایج، جرمگیری موجب ضعیف شدن دندانها نیست؛ بلکه با حذف جرم و کاهش التهاب لثه به حفظ سلامت دندانها کمک میکند.
آیا جرم دندان باعث پوسیدگی میشود؟
جرم به تنهایی عامل پوسیدگی نیست، اما سطح زبر آن محل مناسبی برای تجمع بیشتر پلاک و باکتریها ایجاد میکند.
در نتیجه احتمال بروز مشکلاتی مانند التهاب لثه، خونریزی لثه، بوی بد دهان، تحلیل لثه، پوسیدگی دندان افزایش پیدا میکند.
آیا مسواک برقی از تشکیل جرم جلوگیری میکند؟
مسواک برقی جرم تشکیلشده را از بین نمیبرد اما مطالعات نشان دادهاند برخی مسواکهای برقی، بهویژه مدلهایی با حرکت نوسانی-چرخشی، در حذف پلاک و کاهش التهاب لثه نسبت به بسیاری از مسواکهای دستی عملکرد بهتری دارند؛ البته در صورتی که به درستی و به طور منظم استفاده شوند.
بنابراین انتخاب یک مسواک مناسب، همراه با روش صحیح مسواک زدن، میتواند احتمال تشکیل جرم را کاهش دهد.
نقش واترجت در کاهش پلاک و پیشگیری از جرم دندان
یکی از ابزارهای مؤثر برای حفظ بهداشت دهان و دندان، واترجت دندان یا دستگاه شستشوی دهان است. واترجت با استفاده از فشار کنترلشده آب، باقیمانده مواد غذایی و پلاکهای نرم را از بین دندانها و خط لثه خارج میکند؛ نواحیای که معمولاً مسواک بهتنهایی بهخوبی به آنها دسترسی ندارد. هرچند واترجت قادر به از بین بردن جرم سختشده دندان نیست، اما با کاهش تجمع پلاکهای باکتریایی، از تشکیل جرم جدید و التهاب لثه جلوگیری میکند.
اگر میخواهید با نحوه عملکرد، مزایا و روش صحیح استفاده از این دستگاه بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم مقاله «واترجت چیست؟» را مطالعه کنید.
محصولات مناسب برای پیشگیری از جرم دندان
انتخاب محصولات مناسب، در کنار رعایت اصول صحیح بهداشت دهان و دندان، نقش مهمی در کاهش تشکیل پلاک و پیشگیری از جرم دندان دارد. استفاده از مسواک باکیفیت، خمیر دندان ضد جرم، نخ دندان، دهانشویه و در صورت نیاز واترجت، میتواند به حفظ سلامت دندانها و لثهها کمک کند.
اگر قصد تهیه این محصولات را دارید، بهتر است آنها را از فروشگاهی انتخاب کنید که محصولات اصل، تنوع مناسب و اطلاعات کامل هر کالا را در اختیار شما قرار دهد. در اورال بی بازار میتوانید مجموعهای از محصولات بهداشت دهان و دندان از برندهای معتبر را مشاهده، مقایسه و متناسب با نیاز خود انتخاب کنید تا با اطمینان بیشتری از سلامت لبخندتان مراقبت کنید.
سوالات متداول
آیا جرم دندان خودبهخود از بین میرود؟
خیر. جرم دندان به طور طبیعی از سطح دندان جدا نمیشود و نیاز به جرمگیری دارد.
هر چند وقت یک بار باید جرمگیری انجام شود؟
زمان مشخص و یکسانی برای همه افراد وجود ندارد. این موضوع به وضعیت سلامت دهان، میزان تشکیل جرم و نظر دندانپزشک بستگی دارد.
آیا جرمگیری به مینای دندان آسیب میزند؟
خیر. اگر جرمگیری توسط دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان انجام شود، به مینای دندان آسیبی وارد نمیکند.
آیا بوی بد دهان میتواند به دلیل جرم باشد؟
بله. تجمع جرم و پلاک میتواند یکی از عوامل ایجاد بوی بد دهان باشد، هرچند تنها علت آن نیست
جمعبندی
جرم دندان از سخت شدن پلاک میکروبی روی دندان ایجاد میشود و بهترین راه مقابله با آن، پیشگیری از تشکیل پلاک است. مسواک زدن منظم با خمیردندان فلورایددار، استفاده روزانه از نخ دندان، رعایت رژیم غذایی مناسب، پرهیز از دخانیات و معاینات منظم دندانپزشکی از مهمترین راهکارهای کاهش تشکیل جرم هستند.
اگر جرم روی دندان تشکیل شده باشد، تنها راه حذف آن جرمگیری حرفهای توسط دندانپزشک است. روشهای خانگی و تبلیغاتی که ادعای حذف جرم دارند، پشتوانه علمی کافی ندارند و در برخی موارد حتی ممکن است به دندان آسیب برسانند.
